محمد يار بن عرب قطغان

224

مسخر البلاد ( تاريخ شيبانيان ) ( فارسى )

تا در عدلش به جهان درگشاد * بند بلرزيد ز طوفان باد و بزم عيش و نشاط بهشت‌وش به جوانان حورعذار آراسته و مجلس عشرت انبساطش همچو گلستان ارم از نقار خار ازار پيراسته و در بناى بقاع خير از مساجد و مدارس و خوانق و رباط مايل و راغب بودى و قصبات معموره و مستغلات مرغوبه از خالص اموال خويش خريده ، وقف فرمودى . و در طرح باغات و بساتين و نظارت اشجار و رياحين به نفس نفيس لوازم جدّ و اجتهادى بجاى آوردى و در تعمير قصور دلگشاى و عمارات فرخ‌افزاى بسيار سعى و اهتمام نمودى ، چنانچه در ايام دولتش ولايت تركستان و ماوراء النهر و طخارستان و خراسان و قهستان و سيستان و خوارزم به كمال معمورى رسيد و در تعظيم سادات و مشايخ و به ترتيب اهل علم و فضلا بىنهايت مىكوشيد . و چون از اوان پيوسته به نقش قلم ، انديشهء صرف جهانگيرى بر لوح خاطر نگاشتى و از غايت علوّ همّت سلاطين ذو شوكت و خواقين صاحب حشمت ، نابود و معدوم انگاشتى ، بناء على هذا در شهور سنهء 978 با وجود چندين پادشاه عاليجاه كه در بلاد ماوراء النهر نافذ الفرمان بودند ، از بلدهء طيبه كرمينه « 1 » بر زين ملك‌ستانى نشسته ، خروج نمود . و اول بلدهء كسبى را از دست تصرف گماشتگان خداى ( 126 الف ) بردى سلطان بيرون آورده ، روزى چند در آن ديار حكومت فرمود . و در سنهء 978 ميان آن حضرت و قليچ قرا سلطان در موضع اوغانك 258 محاربه و مقاتله به وقوع پيوسته و نسيم فتح و ظفر بر پرچم علم خاقان ستوده‌شيم وزيده ، قليچ قرا سلطان اسير و دستگير گشت و بلدهء قرشى كه قليچ قرا سلطان به ساغرج معاوضه كرده بود ، به حيّز و تسخير صاحبقران كشورگير درآمد . اما بعد از چند روز ديگر صاحبقران سكندراثر بنابر توجه سلاطين تركستان و تاشكند و خواقين سمرقند ، با زمانه ساخت و آن بلده را به ايشان گذاشت . آن ، زمان بهجت مقتضاى دوران به جانب بلخ شتافت . بعد از آنكه براق خان با سپاه تاشكند و تركستان و اخسى و اندجان و همراه والى سمرقند سلطان سعيد سلطان بر گرد بخارا آمده برهان را محاصره داشت ، خاقان سكندرنشان به جهت التماس برهان سلطان به طريق كمك لواى عزيمت به صوب بخارا برافراخت . و چون موكب همايون از نهر جيحون عبور نموده

--> ( 1 ) . س : كرمنه